Ter afsluiting van dit bericht een korte weergave van een interview met Gerard van Midden, de schrijver de musical.
Het hippe reclamebureau verkeert in een jubelstemming: ze hebben de order binnen! Opdrachtgever Protestantse Kerk Nederland wil dat ze de figuur van Paulus op aansprekende, eigentijdse wijze in de markt gaan zetten. Een megaopdracht, maar is die wel uitvoerbaar? Want Paulus, tja, wat moet je daarmee als eigentijdse wereldburger?
Ziehier het begin van de nieuwe musical van Gerard van Midden (auteur) en Gerard van Amstel (componist). De schrijver heeft de werkelijkheid als inspiratiebron gebruikt: ‘Ik ben een paar jaar terug met ‘het product musical’ naar de Protestantse Kerk Nederland gestapt. Vanuit de missionaire taak van de kerk wilde men wel een productie rond deze missionaris pur sang. In de musical zoals hij nu net klaar is, zie je drie kanten: het historische verhaal, de boodschap van Paulus en zijn zeggingskracht voor vandaag.
Beperkt beeld
De ervaring leert dat je na het bijwonen van een bijbelse musical je beeld over de hoofdpersoon moet bijstellen. Is dat ook zo bij Paulus? Gerard van Midden vindt van wel. ‘Als je nu op een verjaardag vertelt dat je iets met Paulus doet, krijg je als reacties: o, die vrouwenhater, of: die man van de dogma’s, die zo goed weet wat er allemaal niet mag. De meer bijbelvasten onder ons weten dan nog wel dat hij begon als christen-vervolger, dat hij tot bekering kwam op een reis naar Damascus en dat hij veel zendingsreizen heeft gemaakt. Maar dan houdt het ook wel op, het beeld dat we van hem hebben is beperkt.’Wat wordt het publiek dan wijzer, na het zien van deze musical? ‘Het is hooghartig om te denken dat je na afloop Paulus kent. Zelfs de briljantste hoogleraren theologie zijn meestal bescheiden over hun kennis van Paulus. Zijn denkbeelden zijn vaak moeilijk te volgen, onder andere door de tijd waarin hij leefde: een smeltkroes van Romeinse en Griekse denkbeelden waarbinnen het jodendom én het vroege christendom zich een weg moeten zien te banen. Paulus kennen we door Lucas, die de Handelingen heeft geschreven en die een reisgenoot van hem was, en vanuit zijn eigen brieven waarin hij voornamelijk schrijft over de kracht van het evangelie van Jezus. Daarin zijn eigen levensverhaal herkennen is niet gemakkelijk. Die brieven schrijft hij vanuit zijn specifieke hoedanigheid als geleerde farizeeër én als bekeerd christen, in een taal zo symbolisch dat het voor velerlei uitleg vatbaar is. Daar komt nog bij dat Paulus leefde met een sterke eindtijdverwachting, inclusief de begrippen en beelden die daarbij hoorden zoals bijvoorbeeld het Koninkrijk van God.
’Elf miljoen hits
Is het dan nog wel doenlijk om rond zo’n moeilijk personage als Paulus een musical te creëren? Gerard: ‘Het is heel boeiend om dat te doen, maar ik heb de man ook wel vervloekt. Er is zoveel over hem geschreven, en wat neem je dan mee en wat laat je liggen? Als je gaat googelen, kom je op meer dan elf miljoen hits. Toch ben ik van hem gaan houden. Hij gaat de wereld over met een boodschap waar hij vurig in gelooft. Hij houdt maar vol en laat zich zelfs vrijwillig opsluiten om het recht af te dwingen, met gevaar voor eigen leven. Steeds moet hij op de vlucht slaan voor zijn ideaal. Die passie, die bijna idiote gedrevenheid, waar komt dat vandaan? Zelf heb ik daar een psychologische verklaring voor gevonden: zijn nooit meer uit te wissen schuld jegens christenen die hij de dood in heeft gejaagd.
’Interview overgenomen uit Lopend Vuur (mei/juni 2007), nieuwsblad van kerkgemeenschappen in Amersfoort - Hooglanderveen
